» تواضع و فروتني امام رضا(ع)

تواضع و فروتني از صفات حميده و خصال ستوده‏ي انساني است که مخصوصاً از صاحبان جاه و مقام بسيار مطلوب و پسنديده است زيرا به قول سعدي:
تواضع ز گردون فرازان نکوست‏ / گدا گر تواضع کند خوي اوست‏
حضرت ثامن الائمه نيز مودب و متواضع بوده و با طبقات مختلفه‏ي مردم با فروتني رفتار مي‏نمود.شيخ کليني از مردي بلخي روايت کرده که گفت من در مسافرت خراسان با حضرت رضا عليه‏السلام بودم پس روزي طعام طلبيد و موالي خود را نيز بر آن خوان گرد آور گفتم فدايت شوم کاش خوان طعام آنها را جدا مي‏کردي فرمود ساکت باش پرودگار ما تبارک و تعالي يکي است و پدر و مادر ما يکي است و جزاء به اعمال است.(1)
روزي امام وارد حمام شد يکي از اشخاصي که در حمام بود و امام را نمي‏شناخت به او گفت اي مرد بيا مرا کيسه بکش حضرت رضا عليه‏السلام مشغول کيسه کشيدن آن مرد شد و در اين بين ديگران امام را شناختند و آن مرد خجل و شرمنده شده و از حضرت عذرخواهي نمود وامام فرمود عيبي ندارد بگذار کيسه‏ات را تمام کنم.(2)
بايد دانست که فروتني در برابر اشخاص بخاطر جاه و مقام و ثروت آنان تواضع به معني حقيقي آن نيست بلکه چنين صفتي تملق و چاپلوسي بوده و نکوهيده و مذموم است بلکه تواضع في نفسه بدون توجه به خصوصيات زندگي ديگران پسنديده و ستوده است و حتي در مواردي در برابر متکبرين بايد نسبت به آنان بي‏اعتناء بود چنانکه به نقل محدث قمي رفتار حضرت رضا عليه‏السلام با فقراء و رعايا به حال تواضع و فروتني بود لکن وقتي فضل بن سهل (وزير مامون) بر آن حضرت وارد شد يکساعت ايستاد تا آنکه حضرت سربلند کرد و فرمود چه حاجت داري؟(3)
----------------------------------------
پي نوشت:
1ـ منتهي آلامال جلد 2 - روضه‏ي کافي نقل از مسند الامام الرضا جلد 1 ص 46.
2ـ شرح زندگاني علي بن موسي الرضا تاليف احمد مغنيه ترجمه‏ي سيد جعفر غضبان.
3ـ منتهي الامال جلد 2.