مصاحبه با خادم حرم رضوی
» مصاحبه با جناب آقاي عليرضا خوشنويس، خادم بارگاه ملکوتي حضرت رضا(ع)
در اولين شب درگذشت پدرش، رهسپار حرم مي شود تا به قول خود با تک تک سلول هاي بدنش از علي بن موسي الرضا(ع) بخواهد حکم نوکري او را امضاء کند.با آنکه مي داند بر اساس حکم موروثي آستان قدس رضوي، حکم خادمي پدرش به او مي رسد، اما دلش راضي شود بدون درخواست عاجزانه و رضايت صاحبخانه اين لباس مقدس را بر تن کند. همان شب حکمش امضا مي شود و نشان خادمي مولايش را به او مي دهند.نشاني که تمام زندگيش را با آن مبادله نمي کند.صبح روز بعد با لباس خادمي پدر براي سپاسگذاري و شروع خدمت راهي حرم مي شود.اعتقادي عجيب و عشقي وافر به صاحب اسمش دارد و به واسطه اين عشق توفيق يافته است مدت 20 سال خادم حضرت رضا(ع) باشد.در اين مدت حدود 9 سال به عنوان ناظم کشيک، همراه و همگام با ساير خادمان در خدمت زائران حضرت ثامن الحجج بوده است.عليرضا خوشنويس يکي از باسابقه ترين خا دم هاي اين بارگاه بوده است.او متولد سال 1325 است و با حرفه فروش آهن آلات روزگار مي گذراند.عليرضا خوشنويس عضو هيئت امناي مهديه شهر مشهد نيز است و هفته اي 24 ساعت و بعضي وقت ها چند شبانه روز متوالي لباس خادمي بر تن مي کند تا از زائران اين بارگاه يا به قول خودش، مهمانان خاص حضرت رضا(ع) پذيرائي کند.او و صدها چون اوريا؛ خادم خانه اي هستند که تا روز قيامت محل رفت و آمد فرشتگان است.
1- حضرت رضا(ع) چند نوع خادم دارند؟
خدام حرم به 4 گروه رسمي موروثي، رسمي، افتخاري و تشرفي تقسيم مي شوند.اگر در حکم رسمي کسي کلمه موروثي قيد شده باشد، نسل آن شخص حکم جلو مي رود و به ترتيب به پسر ارشد خانواده مي رسد. صاحبان اين نوع حکم ها کساني هستند که جد يا پدر جد آنها در سال هاي بسيار دور خدمات ارزشمندي براي دين اسلام انجام داده اند يا هديه بسيار بزرگي مانند ملک و زمين وقف حضرت رضا(ع) کرده اند؛ يا اينکه از علماي بزرگ بوده اند.حکم اين خدام پس از مرگشان به پسر بزرگ آنها مي رسد که من هم از خدام رسمي موروثي هستم.خدام رسمي داراي 2 قبر در حرم هستند.فرق خدام رسمي موروثي و غير موروثي در اين است که حکم خادم غير موروثي پس از مرگش به شخص ديگري منتقل نمي شود.خادم افتخاري هم صاحب يک قبر در حرم مي باشدو پس از مرگش، حکم وي اعتباري ندارد.اما خدام تشرفي قبر ندارند و فقط در روزهاي کشيک خود از غذاي حضرت استفاده مي کنند.يک گروه هم خادم حقوق بگير و کارمند آستان قدس رضوي هستند که فقط يک قبر دارند.
2- چگونه است که شما خادم رسمي موروثي هستيد؟
پدر جد من از علماي بزرگ بودند و قرآن هايي با آب طلا نوشته بودند که آنها را به حضرت رضا(ع) هديه کردند.يکي از اين قرآن ها روي قبر آن حضرت است و ديگري در موزه آستان قدس قرار دارد.چون نايب توليت آن دوران جد مرا به خادمي منصوب کردند و در حکم ايشان عنوان رسمي موروثي آمده، در حال حاضر اين توفيق نصيب بنده شده است.
3- چه تعداد خادم موروثي مانند شما هستند؟
حداکثر 50 خادم داريم.
4- شما نفر چندم نسل خود هستيد؟
شايد نفر پنجم يا هفتم خانواده خود باشم.در حکم ما آمده است که ساليانه 900 کيلوگرم گندم به عنوان حقوق دريافت کنيم.
5- اين حقوق چه معنايي دارد؟
پشتوانه حکم رسمي موروثي ماست.
6- اشاره کرديد خادم رسمي 2 قبر دارد، يکي براي خودش است، دومي براي کيست؟
يکي از بستگان درجه اول مانند پدر و مادر، همسر، خواهر و برادر يا يکي از فرزندان .
7- حرم حضرت رضا(ع) چند کشيک دارد و در هر کشيک چه کساني خدمت مي کنند؟
8 کشيک داريم و در هر کشيک، تعدادي خادم، دربان، فراش، کفشدار، (نگهبان) و سرايدار خدمت مي کنند.
8- آيا خدمه خانم هم داريد؟
بله، اين خانم ها افتخاري و به طور رايگان خدمت مي کنند که به آنها ضابطه مي گويند.ضابطه ها در هنگام ازدحام جمعيت يا موارد ضروري به خانم هاي زائر کمک مي کنند.آنها هفته اي يک روز به حرم مي آيند.
9- کساني که قبر دارند در کجا دفن مي شوند؟
معمول بر اين است، کساني که حکم دارند مانند رسمي يا افتخاري را در صحن آزادي (صحن نو) يا صحن انقلاب( صحن کهنه يا سقاخانه اسماعيل طلايي) دفن مي کنند.من به روايتي شنيده ام که صحن آزادي فعلي، باغ ششدانگ حضرت رضا(ع) بوده است.
10- غير از خدام افراد ديگري هم در اين صحن ها دفن شده اند، آنها چه کساني هستند؟
تعدادي از آنها شهدا هستند و عده اي هم قبر خريده اند.
11- افراد علاقمند چگونه مي توانند خادم بشوند؟
به عقيده من، شخص متقاضي بايد با آقا علي بن موسي الرضا رابطه و پيوندش را برقرار کند و ازايشان بخواهد.طوري که تمام سلول هاي بدنش به آقا بگويد مي خواهم نوکر شما باشم.بعد از حضرت بخواهد تا واسطه اي برايش فراهم کنند که اينکار انجام شود.
12- وظيفه ناظم در کشيک چيست؟
همه کارهاي اجرايي بر عهده ناظم است.
13- هر خادم چه مدت بايد در حرم حضور داشته باشد؟
بستگي به نوع خادم دارد.خدام رسمي 24 ساعت، افتخاري 12 ساعت و تشرفي 6 ساعت در حرم هستند.البته همه خدام کشيک در مراسم تحول و تحويل کشيک، جارو زدن هاي صبح، ظهر و شب، جمع آوري نذورات روي ضريح مطهر و مراسم هاي قرآن و خطبه خواني حضور دارند.
14- چه خاطره اي از حضور در حرم داريد؟
بهترين خاطرات من در مراسم هاي غبار روبي حرم است.روز غبار روبي روز جشن من است.آن روز تمام رواق ها را شستشو دهيم و حرم را خلوت مي کنيم و بعد شاهد و ناظر مراسم هستيم.بيشتر غبار روبي ها صبح انجام مي شود.بيشتر وقت ها به من محبت مي کنند و بنده پاي ضريح مطهر در جمع آوري نذورات داخل ضريح شرکت مي کنم.
15- بهترين هديه اي که تا کنون از حضرت رضا(ع) گرفته ايد، چيست؟
حکم خادمي که با عنايت آن حضرت به من داده شده تا نوکر ايشان باشم.
16- شيرين ترين لحظه خدمت شما چه زماني بود؟
وقتي براي دريافت حکم خادمي به تالار تشريفات حرم رفتم.
17- و تلخ ترين؟
بمب گذاري روز عاشورا در حرم حضرت.وقتي که من رسيدم، پيکرهاي شهدا را از حرم بيرون مي آوردند.آن روز آنقدر بر من سخت گذشت که قادر به تشريح آن نيستم.
18- اگر حضرت رضا(ع) سه خواسته شما را برآورده نمايد، از ايشان چه مي خواهيد؟
اين سوال مشکلي است.اول آنکه توفيق خادمي خودشان را از من نگيرند.دوم مرا از مشهد و جوار خودشان دور نکنند.سوم هم بعد از مرگم مرا در جوار خودشان بپذيرند.
19- بزرگ ترين آرزويتان چيست؟
فرداي قيامت هم حضرت رضا(ع) مرا به خادمي خودشان انتخاب کنند.
20- گندمي که به عنوان شما تعيين شده، بر چه اساسي دريافت مي کنيد؟
البته ما مي توانيم هم گندم بگيريم و هم پول آن را به نرخ روز از آستان قدس دريافت کنيم.
21- گندم مي گيريد يا پول؟
چون دريافت، حمل و نقل و فروش گندم مشکلاتي دارد، پول مي گيرم.
22- اين وجه را صرف چه اموري مي کنيد؟
اين هم از آن سوال هاي حساس است.
23- يعني نمي خواهيد جواب بدهيد؟
چرا؛ من تمام اين پول ها را تا کنون جمع کرده ام و وصيت کرده ام اين پول را خرج کفن و دفن من کنند.يا اينکه اگر فراهم شد با اين پول به حج مشرف شوم.
24- تا به حال داخل ضريح رفته ايد؟
راستش چون خودم را لايق نمي دانم تا به حال جرات نکردم وارد بشوم اما براي جمع آوري نذورات تا نصف بدنم داخل شدم.
25- غبار روبي چند وقت يکبار انجام مي شود؟
زمان دقيقي ندارددر سال جند بار انجام مي شود.
26- تا به حال از معجزات حضرت رضا(ع) چيزي را به چشم خود مشاهده کرديد؟
بله، چندين بار ديدم.يک شب ماه مبارک رمضان ساعت 2 نيمه شب همراه چند نفر از مهديه مشهد به حرم رفتيم.در جمع ما يک نفر با صندلي چرخدار بود که از کمر به پايين فلج بود.ايشان را برديم جلوي ضريح مطهر و بعد هر کدام از ما مشغول زيارت خواندن شديم.بعد از مدت کوتاهي اين شخص فلج خوابش برد.او را تنها گذاشتيم و کنار آمديم.مشغول زيارت بودم که ديدم آن شخص از روي صندلي بلند شد و در حاليکه گريه مي کرد به طرف ما آمد.آن شب حضرت رضا(ع) را شفا داده بودند.
27- بزرگ ترين نعمتي که خدا به شما داده چيست؟
اين که شيعه علي بن ابيطالب (ع) هستم.
28- خيلي از مردم آرزو دارند جاي شما باشند.هيچ وقت آرزو کرديد جاي کسي باشيد؟
آرزو دارم بيش از اين خدمتگزار اسلام باشم.
29- اگر فقط يک روز از زندگي شما باقي باشد؟ چه مي کنيد؟
در خانه حضرت رضا(ع) مي روم و از ايشان مي خواهم تا از من بگذرند و شفاعت مرا بکنند.
30- عشق براي شما چه معنايي دارد؟
روز خدمت من در حرم روز شادي، شوق، صفا، تفريح و خلاصه روز عشق من است.
31- عاشق مهم تر است يا معشوق؟
معشوق، چون معشوقش هست؟ اما عاشق کجاست؟
32- دوست داريد بعد از مرگ روي قبرتان چه بنويسند؟
عليرضا خوشنويس خادم رسمي حضرت رضا(ع) که نشان بدهد من نوکر ايشان بودم.
33- آيا نشان خادمي خود را با چيزي عوض مي کنيد؟
عمرم را بدهم اين نشان را نمي دهم.وصيت کرده ام نشان نوکري آن حضرت را در کفن من بگذارند تا روز قيامت بگويم من نوکر علي بن موسي الرضا(ع) بوده ام.
34- اولين بار که اين لباس را بر تن کرديد، چه حسي داشتيد؟
احساس افتخار مي کردم.
35- زائران با چه چشمي خدام را مي نگرند؟
مهمانان حضرت رضا(ع). گرچه اين لباس بدي هاي مرا پوشانده است.
36- شما چگونه به آنها مي نگريد؟
مهمانان خاص حضرت رضا(ع) که بايد به نحو احسن از آنها پذيرايي کنيم.
37- اگر حق انتخاب خادمي حرم يکي از معصومين يا بيت الله الحرام را به شما مي دادند، کداميک را مي پذيرفتيد؟
با اجازه آقا علي بن موسي الرضا(ع) با همين نشان خادمي ايشان، خادمي حضرت سيدالشهداء، امام حسين(ع) را انجام مي دادم.
38- بالاترين مرتبه لذت کجاست؟
زماني که انسان لبيک بگويد و خداوند پاسخش را بدهد.ارتباط مستقيم با خدا بالاترين مرتبه لذت است.
39- نام رضا چه چيزي را برايتان تداعي مي کند؟
راضي بودند به هر چيزي که خداوند بخواهد.
40- و سوال آخر اينکه مهم ترين دغدغه خاطر يک خادم چيست؟
اينکه پس از فوت در کجا دفن مي شود.